Kẹt cho vay, nhà băng xoay nhiều cách

Tháng 7 thường là thời khắc chuẩn bị vốn cho vụ sinh sản, kinh doanh cuối năm. Nhưng đến thời điểm này, chưa có nhiều nhà băng cung cấp các gói tín dụng ưu đãi, kích thích nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Gần đây nhất, mới chỉ có Ngân hàng Quân đội (MB) công bố bổ sung thêm 5.000 tỷ đồng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) với lãi suất thấp nhất 7,7%/năm, thời kì vay tối đa 12 tháng (đến hết tháng 1/2014). Trước đó, vào tháng 4, có một vài ngân hàng tung ra các gói tín dụng ưu đãi, hướng vào nhóm DNNVV, các hộ kinh doanh cá thể có nhu cầu vốn ngắn hạn. Đơn cử như nhà băng Seabank có gói 2.000 tỷ đồng, lãi suất 9,9%/năm (kéo dài đến hết năm 2013), VPbank dành 2.000 tỷ cho vay khách hàng DNNVV… Dè dặt cho vay Theo các nhà băng, lâu nay, họ đã bỏ quên nhóm đối tượng khách hàng có số lượng đông đảo này vì lo sợ tài chính không minh bạch, quản trị doanh nghiệp lỏng lẻo, không có nhiều tài sản đảm bảo giá trị... Tuy vậy, nhóm khách hàng này có khả năng quay vòng vốn nhanh, dùng vốn khá hiệu quả, nhất là ở mảng thương mại, xuất nhập khẩu. Do đó, các nhà băng đang tìm cách đẩy vốn vào khu vực này, nhưng với nhịp độ vừa phải, mang tính "dò hỏi" để tránh rủi ro. Tuy nhiên, thực tại việc tìm được khách hàng tốt, đảm bảo các điều kiện cho vay của ngân hàng không hề dễ. Trong 6 tháng qua, hầu hết các doanh nghiệp đều thu hẹp sản xuất, kinh doanh, hạn chế hoặc tạm ngừng vay vốn để chờ thời. Chưa có nhiều nhà băng cung cấp các gói tín dụng ưu đãi, kích thích nhu cầu vốn của doanh nghiệp Anh Thảo, nhân viên tín dụng một chi nhánh của nhà băng Eximbank tại Tp.HCM, cho hay cả bộ phận tín dụng đang lo "chạy đua" với chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm nay. Bước sang quý III, chi nhánh ngân hàng này đã khoán chỉ tiêu cho từng viên chức, phải đạt dư nợ cho vay là 2,5 tỷ đồng (khách hàng cá nhân chủ nghĩa) và hơn 4 tỷ đồng (khách hàng doanh nghiệp). Hết quý, chi nhánh sẽ đánh giá kết quả làm việc, nếu không đạt sẽ bị trừ lương, cắt thưởng năm. "Đến giờ thì tôi sợ rằng sẽ không đạt được chỉ tiêu. Vì có khách hàng vay vốn là may mắn rồi, chứ dạo các khách hàng mới, nhất là doanh nghiệp, thuyết phục họ vay vốn và cho vay được là cả một quá trình phức tạp. Trong khi đó, các điều kiện cho vay bị siết chặt hơn, không có tài sản bảo đảm, không chứng minh được khả năng trả nợ thì nhà băng không cho vay", anh Thảo nói. "Lách" với món vay siêu nhỏ Trưởng phòng giao tế một ngân hàng nhỏ tại Hải Phòng cũng đang lo méo mặt, vì mới đây, trụ sở đã chỉ đạo các chi nhánh bằng mọi cách phải đẩy mạnh cho vay, tăng dư nợ lên. Trong đó, một giải pháp được nhà băng này vận dụng là khoảng các khách hàng có tài sản đảm bảo, mối quan hệ làm ăn rộng rãi để cho vay. Một cách ngắn gọn, họ là các hợp tác viên sẽ được ngân hàng cấp cho một khoản tín dụng (hạn mức tối đa 400 triệu đồng) với một mức lãi suất nhất định. Sau đó, họ sẽ cho nhiều người khác đang có nhu cầu vay vốn kinh dinh vay tiền với lãi suất cao hơn. Khoản chênh lệch lãi suất chính là thù lao của cộng tác viên. Nhưng, kỳ hạn trả nợ được quy định là: người vay phải trả tiền gốc và lãi đều đặn theo ngày. Chả hạn, hợp tác viên được giải ngân 100 triệu đồng, sau đó cho vay lại các món nhỏ hơn chỉ 10 - 20 triệu đồng. Tính ra, người vay phải trả số tiền gốc và lãi vay mỗi ngày chỉ vài trăm ngàn đồng. "Số tiền trả nợ được chia ra rất nhỏ, tính theo ngày sẽ rất phù hợp với tiểu thương, hộ kinh dinh nhỏ lẻ. Họ chỉ cần một khoản vốn nhỏ để buôn bán hàng ngày, đến ngày hôm sau có thể trả dần số nợ gốc, lãi vay luôn", vị Trưởng phòng giao dịch nói và cho biết thêm, tiểu thương vay được vốn, mà không cần tài sản thế chấp, phương án kinh dinh như đi vay ngân hàng. Còn nhà băng chỉ kiểm soát các cộng tác viên và nếu có rủi ro, sẽ xử lý tài sản của họ. Theo Luật sư Nguyễn Hoàng Trung, Văn phòng Luật sư Hoàng Trung và Anh Em (Hà Nội), về hình thức, ngân hàng sẽ thực hiện cấp vốn như một khoản tín dụng thường nhật với đầy đủ giấy má hợp lệ (giao kèo tín dụng, giao kèo thế chấp, biên bản giám định, phương án kinh dinh…). Nhưng về bản tính, đây là hình thức ủy thác vốn cho cá nhân để cá nhân chủ nghĩa cho vay ra ngoài với lãi suất cao hơn. "Sẽ có rủi ro nếu ngân hàng không kiểm soát việc sử dụng vốn của các người vay kế tiếp. Những người này không trả nợ, thì nhà băng chỉ có thể "túm" cộng tác viên và tài sản thế chấp của cộng tác viên", ông Trung nói. Dù rằng chịu sức ép phải tăng trưởng tín dụng, nhưng các ngân hàng giờ tỏ ra cẩn trọng hơn khi quyết định ưng chuẩn một khoản vay. Dù khách hàng có tài sản bảo đảm, phương án kinh dinh khả thi, cán bộ nhà băng vẫn phải giám định kỹ lưỡng, rồi mới trình lên cấp trên duyệt y. Thậm chí, khoản vay trên 2 tỷ đồng đã phải trình trụ sở phê duyệt. Trong khi đó, để kiểm soát khoản vay sau giải ngân, các nhân viên tín dụng cũng chăm đến soát hoạt động sinh sản, kinh dinh của khách hàng hơn. Đặc biệt, đốc thúc khách hàng trả nợ đúng hạn hàng ngày, chứ không dám nhãng như trước kia. Vì giờ cho vay ra đã khó, mà không thu hồi được nợ thì tức tốc, "nồi cơm" của cả sếp và nhân viên sẽ bị đe dọa.