Cần bản lĩnh và quyết tâm

Ảnh minh họa Theo báo cáo của Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh trong phiên giải trình trước Ủy ban Tư pháp của QH thì, năm 2012 Ngành thanh tra phát hiện 89 vụ, 107 người có hành vi can hệ đến tham nhũng với tổng số tài sản 104 tỷ đồng; kiến nghị xử lý hành chính 2 tập đoàn, 56 cá nhân chủ nghĩa, chuyển cơ quan điều tra 24 vụ, 42 người, xử lý nghĩa vụ 20 người đứng đầu. Qua thanh tra đã phát hiện vi phạm 12.225 tỷ đồng, 452 ha đất; kiến nghị thu hồi về ngân sách quốc gia 4.934 tỷ đồng và hơn 400 ha đất, xử phạt vi phạm hành chính 252 tỷ đồng… Nhìn vào số vụ việc và số cá nhân chủ nghĩa bị kiến nghị xử lý thì thấy vẫn chỉ là một phần nhỏ của sai phạm. Cũng vẫn đánh giá của Tổng Thanh tra Chính phủ là việc quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên khoáng sản có chừng độ tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp diễn ra ở hầu khắp các khâu. Còn trong đầu tư xây dựng căn bản, tham nhũng miêu tả tinh tướng hơn thông qua các hành vi ăn gian, thiếu minh bạch trong đấu thầu, khai khống khối lượng và giá trị vật tư, thiết bị, đưa vật liệu kém chất lượng, sai quy cách vào công trình. Cũng như thế, trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, tham nhũng biểu hiện dưới hình thức ép khách hàng phải chi phần trăm và đưa hối lộ để nhằm hợp thức hóa hồ sơ cho vay… Nói tóm lại, Ngành thanh tra đã tỏ ra thông suốt và nắm vững đường đi của tham nhũng; vậy nhưng xử lý nghĩa vụ thì vẫn còn mờ nhạt. Dẫn chứng ở chỗ, chẳng phải ai khác mà chính là ông Huỳnh Phong Tranh đã thẳng thắn dấn: "Số vụ việc, vụ án tham nhũng được phát hiện, xử lý chưa phản chiếu đúng tình hình tham nhũng, chính yếu mới dừng ở cấp cơ sở, với đối tượng trực tiếp thực hiện. Số vụ việc tham nhũng được phát hiện, xử lý qua thanh rà soát còn ít”. Điều này đã thấy rõ qua những con số nêu trên. Và, cũng chính Tổng Thanh tra Chính phủthiet ke kien truc quy hoachcông khai một thực tại trước thành viên của Ủy ban Tư pháp là xu hướng liên kết, hình thành tổ chức phạm tội trong các khu vực, lĩnh vực kinh tế ngày một tăng, thuộc tính của vụ việc tham nhũng càng ngày càng tinh tướng, phức tạp… dễ thường đây là lý do chính khiến cho quá trình phát hiện và xử lý tham nhũng trở nên khó khăn đến thế!? Ngay trước phiên giải trình ở Ủy ban Tư pháp một ngày, Ban Chỉ đạo (BCĐ) trung ương về phòng, chống tham nhũng đã họp phiên thứ ba (hôm thứ tư tuần trước). Tại phiên họp này, BCĐ đã đề ra các nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến cuối năm. Một trong những nhiệm vụ quan yếu mà BCĐ đề ra là sẽ chọn 8 vụ án và 2 vụ việc có dấu hiệu tham nhũng, phức tạp, dư luận quan tâm vào diện BCĐ theo dõi, chỉ đạo. Động thái ấy của BCĐ đã phần nào trình bày rõ quyết tâm của Đảng ta trong công cuộc chống chọi chống tham nhũng đang rất cam go, phức tạp, đúng như lời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói. Qua phiên giải trình tại Ủy ban Tư pháp mới thấy thêm một điều: quyết tâm chính trị chúng ta đã có; thậm chí là kiên tâm lớn với đích rõ ràng nhưng hình như chỉ kiên tâm thôi là chưa đủ. Mà quan trọng hơn phải là khâu xử lý sau thanh tra, thẩm tra. Dù Thanh tra Chính phủ có nêu rõ trong ít của mình là trong 1 năm xử lý được 20 người đứng đầu có hành vi tham nhũng nhưng liệu đây có phải làthiết kế nhà cao tầng20 "đại gia’ trong lĩnh vực thụt két, tham nhũng hay không thì khó mà đoán chắc. Nói cách khác, đó đã phải là những "con cá lớn” mà ngành này "câu” được hay chưa- đây mới là chuyện cần bàn. Bởi, gần như ai cũng hiểu một điều: Đã tham nhũng với quy mô lớn thì rất khó có thể "đơn thương độc mã’ rút ruột quốc gia, rút túi của nhân dân… mà, phần lớn những vụ tham nhũng ấy đòi hỏi phải có sự kết liên chặt với những dây nọ, dù kia cộng với sự thỏa mãn quyền lợi của các nhóm lợi ích theo kiểu "cộng tác song phương hay đa phương, các bên cùng có lợi”. Đó có nhẽ là lý do khiến các cơ quan bảo vệ luật pháp phải thốt lên: Hànhthiết kế dự án kiến trúcvi tham nhũng càng ngày càng tinh tướng, phức tạp, khó lường! Nhưng, khó mà không bóc gỡ thì có khác nào dung dưỡng để các nhóm ích lợi có thêm thời gian, điều kiện củng cố vỏ bọc nhằm bảo vệ cho các việc làm sai trái của chính họ. Đây là một điểm nghẽn mà các cơ quan bảo vệ luật pháp cần khắc phục; mà cũng vì lý do này, BCĐ đã đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng tụ họp lãnh đạo, chỉ đạo công tác điều tra, soát, thanh tra, kiểm toán nhằm phát hiện, xử lý kịp thời các vụ án có dấu hiệu thụ động, tham nhũng. Cụ thể là, khai triển kế hoạch rà, giám sát việc thanh tra, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử vụ việc, vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp hoặc dư luận tầng lớp đặc biệt quan hoài. Từ thực tại kết quả còn khá khiêm tốn trong cuộc tranh đấu chống tham nhũng có thể thấy: Chúng ta rất cần những "bàn tay sắt” và những "bàn tay sạch” để dẹp nạn tham nhũng. Những bàn tay đó không bị hoặc chí ít là rất ít bị tác động bởi ngoại cảnh, bởi những mối quan hệ mang màu sắc lợi ích nhóm thì hoạ may mới có điều kiện toàn tâm, toàn ý mà chống tham nhũng. Điều này quả là không dễ dàng trong một từng lớp mà tâm lý, tình cảm làng xã, sự "nhất thân, nhì quen” vẫn là âm hưởng chủ đạo chi phối nhiều mối quan hệ trong tầng lớp. Cho nên, nó đòi hỏi người làm công tác bảo vệ pháp luật phải vượt qua được cái ngưỡng này mới mong có đủ bản lĩnh, sự tự tin để chống tham nhũng. Muốn thế, việc hoàn thiện thể chế, cơ chế bảo vệ cho người chống tham nhũng cần phải đi trước một bước; phải trở thành tiền đề để giúp cho các cơ quan bảo vệ luật pháp có thể thẳng cánh xử lý sau khi phát hiện tham nhũng. Chỉ khi nào các cơ quan bảo vệ pháp luật cũng như những người thực thi pháp luật thật sự mạnh thì khi ấy công tác phòng, chống tham nhũng mới mong có những chuyển biến rõ nét. Khi ấy, người dân sẽ bớt phải băn khoăn khi nghe Thanh tra Chính phủ công bố những con số kiến nghị xử lý tham nhũng sau thanh tra. Hoàng Mai