Đều tuần tự xảy ra bất ổn lớn, nhưng không ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động cung cấp dầu thô cho Trung Quốc
Mới đây, sau khi Quốc hội Anh đã phủ quyết tấn công Syria, Tổng thống B. Tuy nhiên, đó chỉ là một giả thiết. Nói một cách công bằng, kể cả Trung Quốc một mực phản đối thì cũng khó đưa ra một phương án tối ưu nếu có người vẫn muốn đeo đuổi chủ nghĩa đơn phương. Tại sao Trung Quốc phản đối vận dụng biện pháp quân sự vào Syria? Có tờ báo đặt ra câu hỏi rằng, nội chiến ở Syria đã khiến gần 100 nghìn người bỏ mạng, sử dụng vũ khí hóa học lại càng trái ngược với ý thức chủ nghĩa nhân đạo, đứng trước cuộc khủng hoảng chủ nghĩa nhân đạo lớn lao như vậy, vì sao Trung Quốc lại phản đối can thiệp? Muốn lý giải vấn đề này, cần phải hiểu rõ hai nguyên tắc lớn của ngoại giao Trung Quốc: Chính trị quan yếu hơn kinh tế, nội chính quan trọng hơn ngoại giao.
Nếu trước đó, ông Bashar Assad vẫn khuyến khích mọi người chỉ ra những sơ sót của mình thì sau khi tái đắc cử năm 2007, ông Bashar Assad bắt đầu tin rằng lãnh đạo Syria là sứ mệnh không tranh luận.
Cân nhắc điều chỉnh mức độ mặc dầu lập trường phản đối can thiệp quân sự vào Syria của Trung Quốc đến nay vẫn không đổi thay, nhưng nếu xét trên góc độ ngoại giao, cũng không có tức thị sẽ bất biến. Mặt khác, Trung Quốc và Syria không có nhiều mối quan hệ trực tiếp về ích lợi. Sở dĩ cuốn sách Chế độ cũ và cuộc cách mệnh lớn gây tiếng vang lớn ở Trung Quốc là do nó đã phản chiếu tình cảnh mà Trung Quốc đang phải đối mặt – không cách tân thì không có sự thay đổi, canh tân thì như đi trên cây cầu độc mộc giữa vách đá chông chênh, không cẩn thận sẽ “tan xương nát thịt”.
Sau khi Syria xảy ra nội chiến, Liên hợp quốc đã không còn phát huy được vai trò của mình ở quốc gia này, nếu giải quyết được vấn đề thì đã không đến mức như ngày bữa nay.
Chính thành thử, như truyền thống, Trung Quốc nhất mực sẽ phản đối quyết định Mỹ và các nước NATO can thiệp quân sự vào một quốc gia có chủ quyền khi không được liên hiệp quốc cho phép. Trước thí dụ sinh động này, nếu Trung Quốc chẳng thể can thiệp vào cuộc tranh đấu chính trị trong nội bộ Syria thì chỉ còn có cách là nuốm giảm thiểu những ảnh hưởng của bên ngoài.
Thậm chí, câu hỏi Đoàn thanh sát viên vũ khí hóa học của liên hiệp quốc có đưa ra được một kết luận vững chắc để ngăn chặn cuộc khủng hoảng cần thiết này hay không, vẫn còn là ẩn số. (Ảnh: AP) Như 188 nhà nước còn lại của thế giới, Trung Quốc cũng là nhà nước ký vào Công ước cấm khí giới hóa học.
Với những gì diễn ra đến lúc này, có thể suy đoán, Bắc Kinh sẽ phản đối hành động quân sự của Mỹ và đồng minh nếu vẫn đơn phương can thiệp vào tình hình Syria bất chấp vai trò của HĐBA liên hiệp quốc và phản ứng của cộng đồng quốc tế.
Có tờ báo nước ngoài phân tách rằng, năm xưa trong vấn đề áp đặt vùng cấm bay cho Libya, Trung Quốc đã bỏ thăm trắng. Sau sự kiện 11-9-2011, Mỹ bắt đầu tiến hành cuộc canh tân đối với Trung Đông, với lý do Syria ủng hộ phong trào Hồi giáo vũ trang Hamas của Palesine và tạo điều kiện thuận lợi để vũ khí và nhân công ra vào Iraq một cách tự do.
Mới đây, tại cuộc họp thượng đỉnh G20, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình lại một lần nữa nhấn mạnh, giải quyết bằng con đường chính trị mới là biện pháp đúng đắn độc nhất vô nhị để giải quyết vấn đề Syria. Thời kì qua, Syria đã xảy ra 6 vụ tiến công dùng khí giới hóa học, nhưng cho đến thời khắc ngày nay, trong hai phe dự vào cuộc nội chiến ở Syria – quân đội chính phủ và phe đối nghịch, rốt cuộc bên nào đã dùng khí giới hóa học đều chưa có lời kết luận chuẩn xác, cần phải có được sự công nhận của phái bộ thanh sát viên Liên hợp quốc, và rút cuộc cũng phải được giải quyết theo những quy định chung của Liên hợp quốc.
Các “đại gia” dầu mỏ lớn như Iraq, Ai Cập, Libya. Có quá nhiều chính quyền sụp đổ trong Mùa xuân Arab vừa qua, kể cả Mỹ cũng không đủ sức để giúp từng chính quyền tái thiết về kinh tế và chính trị. 60% GDP của Syria chi cho các hoạt động phát triển quân sự, và Syria lại là một nước nông nghiệp, kim ngạch thương nghiệp với Trung Quốc cũng không lớn, bởi thế dù xét trên giác độ kinh tế hay chính trị, trong vấn đề Syria, ích liên hệ trực tiếp đến Trung Quốc chưa phải là vấn đề.
Tuy nhiên, cuộc cải cách này dần dần đối mặt với rất nhiều khó khăn. Bước đường ngày nay mà Syria đi tới có thể lý giải vì sao cuốn sách Chế độ cũ và cuộc cách mệnh lớn (L’Ancien régime et la Révolution) của tác giả Alexis de Tocqueville đang được các học giả Trung Quốc tranh biện sổi nổi.
Lãnh đạo dòng Sunni – giáo phái nâng đỡ ông Bashar Assad lên nắm quyền luôn tỏ thái độ cảnh giác trước cuộc cách tân này, sử dụng mọi biện pháp để ngăn chặn cải cách. Obama cũng đã quay trở lại tìm sự ủng hộ của quốc hội Mỹ, và điều mà Mỹ quan tâm hơn là nếu phải can thiệp thì làm thế nào để kết thúc một cách có sĩ diện. Nếu chiến sự xảy ra giữa tâm điểm Trung Đông có thể sẽ gây ra phức tạp cho Trung Quốc – quốc gia vốn rất lệ thuộc vào hoạt động nhập cảng dầu mỏ.
Kể cả khi Tổng thống Mỹ Obama yêu cầu Liên hợp quốc trao quyền vận dụng biện pháp quân sự, Trung Quốc cũng phân trần sẽ bỏ phiếu phủ quyết.
Vậy điều gì làm Trung Quốc kiên trì phản đối việc can thiệp quân sự? Có thể khẳng định, nhân tố nội trị là yếu tố cơ bản nhất. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi phát biểu tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh, Trung Quốc ngày 5-9-2013. Trước khi lên nắm quyền, bản thân ông Bashar Assad gần như thường có kinh nghiệm chính trị, cũng không có đủ tự tín, sau khi đối mặt với thất bại lại quay trở về với con đường cũ, kinh tế Syria không có gì khởi sắc.
Trước đó, Mỹ và các nước NATO đã sa lầy trong chiến tranh Afghanistan và chiến tranh Iraq, họ đều không muốn phải bỏ ra nguồn quân lực lớn ở một quốc gia không đem lại nhiều ích. Nói đâu xa, mấy ngày trước, vừa có tin Mỹ có thể sẽ “ra tay”, giá dầu thế giới đã tăng đột biến. Nhưng sau đó khi quyết nghị này được áp dụng đi xa hơn để lật đổ chính quyền Gaddafi, hình ảnh Trung Quốc trên cộng đồng quốc tế cũng không được tăng thêm mấy điểm, chính vì thế lần này, lá phiếu của Trung Quốc đã từ “trắng” thành “chống”.
Vấn đề dễ can hệ nhất ở lĩnh vực kinh tế là chủ đề dầu lửa: mặc dầu bản thân Syria không sinh sản nhiều dầu lửa, nhưng quốc gia này lại rất gần kênh đào Suez, kiểm soát mấy tuyến đường ống dẫn dầu quan trọng. Không phải cách mạng luôn nổ ra tại thời khắc đời sống của người dân rơi vào dạng bi thảm nhất, mà ngược lại, thời điểm nguy hiểm này là thời điểm nó bắt đầu cải cách.
LONG HUY. Mỹ đã đưa Syria vào danh sách đen ủng hộ chủ nghĩa khủng bố. Trong vấn đề Syria, thái độ của các nước lớn – đặc biệt là Mỹ ảnh hưởng đến thái độ của Trung Quốc.
Tuy nhiên khoảng cách giữa các tuyên bố ngoại giao được điều chỉnh tùy thời cho dù với sức nặng của lá phiếu Ủy viên Thường trực HĐBA và hành động trên thực tiễn, lại là chuyện khác. Song song với thái độ của Mỹ và một số nước ngày càng tỏ ra kiên quyết trong vấn đề Syria, Trung Quốc cũng sẽ có sự điều chỉnh một mực.
Sau cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008, kinh tế Syria ngày càng âm u hơn, số người thất nghiệp tăng mạnh, cộng với hiệu ứng do cuộc cách mệnh ở các nước Arab xung quanh gây ra, cuối năm 2011, các cuộc biểu tình ở Syria dần dần chuyển sang nội chiến.
Thời kì đầu ông Bashar Assad xuất hiện trên cương vị của một nhà cách tân trẻ đầy nhựa sống : về kinh tế ông ủng hộ vấn đầu tư nước ngoài và cách tân dân sinh, về chính trị là buông lỏng dư luận và tuyên chiến với nạn tham nhũng. Không giống với Nga, Trung Quốc không có mối quan hệ về mặt quân sự với Syria. Năm 2000, ông Bashar Assad tiếp quản quyền lãnh đạo đảng, chính quyền và quân sự Syria từ tay người cha.
Những kinh nghiệm thực tế của Syria cho thấy, cuộc cải cách chính trị diễn ra rất mong manh, chỉ cần gặp một số nguyên tố bất lợi, như kinh tế suy thoái, bạo loạn ở bên ngoài, rất có thể sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Tuy nhiên, trong cuộc khủng hoảng ở Syria kéo dài hơn hai năm qua, từ đầu đến cuối, Trung Quốc luôn dùng quyền phủ quyết ngăn trở việc Liên hợp quốc trị Damascus. Sau chiến tranh Iraq, Syria công khai ủng hộ Iraq, nên một lần nữa vấp phải những lời chỉ trích và sự cấm vận của Mỹ.
Trung Quốc hiểu rõ về chừng độ ảnh hưởng của khí giới hóa học trong cộng đồng quốc tế, chính thành thử Bắc Kinh luôn nhấn mạnh việc cương quyết phản đối việc dùng vũ khí hóa học, bất luận bên nào sử dụng khí giới hóa học đều là phi nhân đạo.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét