Gì cho tầng lớp trong tuổi này? Nhà viết kịch Chu Thơm * Phê bình sân khấu lâu nay được hiểu là chỉ có chê, cần phải hiểu điều đó ra sao? Cái khó của nghề phê bình sân khấu hiện nay là gì? hiện thời cơ chế xin - cho khiến cho người bước chân vào nghề phê bình khó khăn
Đó là sự hiểm nguy của cơ chế xin - cho. Cơ chế này tạo ra những nhà phê bình như vậy. Rồi anh em trong giới sàn diễn xì xầm chuyện có nhà phê bình viết sách rồi gạ các đơn vị nghệ thuật mua sách của mình, đổi lại sẽ hoan hô các vở diễn của họ.
Đám đông thích cười đang thắng thế ủng hộ giới showbiz, son phấn giả tạo, nổi tiếng nhờ miệng tiếng, nhờ lắm tiền dù mù tịt về nhạc lý, vinh danh họ là ông hoàng, bà chúa.
Việc Hội Nghệ sĩ sàn diễn Việt Nam tổ chức Liên hoan sân khấu kịch Lưu Quang Vũ là một sáng kiến và ráng vượt bậc. Còn có làm mới được sàn diễn Hà Nội hay không thì cần phải có thời gian, phải đợi chờ. Nhiều nhà báo không hiểu kỹ càng đối tượng phê bình nhưng vẫn cứ phê theo kiểu kể nội dung vở diễn.
Nếu có chuyện đó thì buồn quá… Một cảnh trong Hồn Trương Ba, da hàng thịt * sàn diễn Hà Nội đua nhau "làm mới” để cuộn khán giả, nhưng dường như những thay đổi đó chưa đích thực quyến rũ. Hồn cốt đó chiêm nghiệm cả cho mai sau.
Kịch thông tấn, thực hiện nhiệm vụ chính trị là rất cần thiết. Phản ứng của khán giả trẻ tôi chưa dám nói, vì cần thời gian kiểm nghiệm, nhưng lớp người sống trong thời bao cấp như chúng tôi kiên cố sẽ thích. Nhưng làm sao để chúng có cuộc sống dài lâu trong tiềm thức con người mới là quan trọng. Tôi chưa thấy nhà báo nào đặt câu hỏi để lý giải tại sao đoàn nghệ thuật A hay B dựng vở đó trong tình cảnh này mà không dựng vở khác? Vở diễn này mang lại lợi.
Thứ nhất, nhóm 4T đều đã lớn tuổi, cơ chế xin - cho ít nhiều cũng ảnh hưởng đến họ. Bây chừ, hàng năm ở các trường sân khấu vẫn có những cử nhân phê bình sàn diễn ra lò, nhưng vì thiếu tự tín nên họ không dám phê bình tác phẩm của các bậc cha chú
Mới đây, một nhà phê bình văn học có nói: Hiện có hai khuynh hướng thưởng thức nghệ thuật là một đám đông thích chiêm nghiệm, còn một đám đông chỉ thích cười. Liệu Liên hoan kịch Lưu Quang Vũ trong tháng 9 này có khuấy động được tình trạng vắng lặng của sàn diễn Thủ đô? Làm mới rất khó, không phải là thay một chiếc áo mới, sắm cái xe dăm tỉ đã có thể trở nên mới… mà phải làm mới từ trong cốt cách.
Trong sàn diễn có 3 thứ: chuyện trò cũ bằng cách cũ; Nói chuyện cũ bằng cách mới; trò chuyện mới bằng cách mới. Muốn phê bình một bài thật đàng hoàng, nhưng vì thấy đơn vị nghệ thuật đó tốt với mình quá nên lại cả nể. Tôi nhớ, những năm 90 của thế kỷ trước có nhóm phê bình 4 T nức danh: Tất Thắng, Trần Trí Trắc, Nguyễn Văn Thành và Nguyễn Thị Minh Thái, những bài viết của họ đều có cái nhìn sắc sảo.
Thành ra không chỉ sàn diễn mà điện ảnh, mỹ thuật, âm nhạc đều có nhiều nhà báo tay ngang nhảy vào làm phê bình nói dựa. Muốn làm mới phải làm mới từ cốt cách, bắt đầu phải từ kịch bản mới, hơi thở thời đại mới. Nhà phê bình đừng coi mình là quan tòa, mà hãy làm việc của một người hướng dẫn thẩm mỹ cho công chúng. Muốn vậy anh phải là người cực kỳ khách quan, đưa ra và bảo vệ những luận điểm của mình.
Một nền nghệ thuật như vậy thật đáng buồn. Nhưng từ đầu thế kỷ 21, tôi ít được đọc những bài phê bình nhiệt huyết như vậy. Và những chương trình truyền hình thực tiễn trong các "giờ vàng” ngày một gây bức xúc trong dư luận nhưng vẫn nghênh ngang thao túng sóng truyền hình. Người phê bình sàn diễn phải hiểu sân khấu, không thể học báo chí hay một ngành nghề nào khác mà phê bình sân khấu.
Có thể tìm ra được, nhìn thấy được nhưng nhiều nhà phê bình "ngậm miệng ăn tiền” và cười trừ theo khán giả. Hiện giờ có tới 90% ca sĩ không biết đọc bản nhạc, vậy mà vẫn hát, họ hát theo cảm hứng mà vẫn được các "nhà phê bình âm nhạc” phong là "Diva”, "Nữ hoàng”
* Trân trọng cảm ơn ông! Minh Hải (thực hiện). Anh phải hiểu được: chính kịch là gì? hài kịch là gì? tiếng nói kịch?. Với âm nhạc, điện ảnh, mỹ thuật, khoảng trống phê bình cũng đang là vấn đề ai cũng nhìn thấy. Họ đi đâu cả rồi? Nhận định của ông về vấn đề này? Nhà viết kịch Chu Thơm: giả dụ nói chúng ta không có nhà phê bình chuyên nghiệp là không đúng.
Đây là địp dể anh em nghệ sỹ gặp gỡ, giao lưu. Làm sao để không phụ thuộc vào phong bao của nhà hát, để khen - chê một cách khách quan là sức ép đối với họ, khiến họ phải tự mình kiểm duyệt mình, nhìn trước ngó sau xem viết thế này có đụng chạm đến ghế của ai không… Và vì thế mà phải tự mình bẻ cong ngòi bút của mình.
Giờ một bộ phận công chúng chỉ thích cười đang thích những nghệ sĩ miệng tiếng, thành ra những cô ca sĩ hát khều khào, khoe chân, khoe mông và những bộ áo quần gợi dục làm đủ trò để nức tiếng vẫn được trả cattse cao chất ngất.
Muốn vậy anh phải thấu hiểu nghề nghiệp mình đang làm. Vì sao nhạc Trịnh được yêu thích qua nhiều thập kỷ, kịch Lưu Quang Vũ giờ vẫn được đón nhận vì nó có hồn cốt. Ảnh: Minh Đức PV: Thưa ông, sàn diễn đang vắng bóng những cây bút phê bình để định hướng công chúng. Nhưng dù sao đây là sự cầm cố đáng trân trọng của Hội và Cục Nghệ thuật trình diễn, góp phần làm tan đi sự đìu hiu của sân khấu phía Bắc.
Phê bình không có tức là chê, mà phải tìm ra được nhiều chiều của vở kịch. Những vở kịch của anh Vũ mang đầy tính thời sự, đáng để cho lớp trẻ biết thánh sư họ đã từng sống như thế nào và để cho những người lớn tuổi như chúng tôi được sống lại một thời mình đã sống. Cơ chế xin - cho càng mạnh, phê bình càng yếu, càng bị sức ép.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét